امکان‌سنجی اجرای روش هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت در بودجه‌بندی عملیاتی دستگاه‌های دولتی (مطالعه موردی: دستگاه‌های دولتی استان اصفهان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار حسابداری دانشگاه اصفهان

2 کارشناس ارشد حسابداری از دانشگاه اصفهان

3 کارشناس ارشد حسابداری از دانشگاه مازندران

چکیده

مقدمه: در این پژوهش، عوامل مؤثر بر اجرای روش هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت در بودجه‌بندی عملیاتی دستگاه‌های دولتی استان اصفهان، بررسی شده است.
روش پژوهش: مطالعه حاضر، یک پژوهش کاربردی و از نوع پژوهش‌های مقطعی و توصیفی- تحلیلی است که برای جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز آن از پرسش‌نامه استفاده شده است. جامعه مورد بررسی، شامل دستگاه‌های دولتی استان اصفهان است که در سال 1388 به نحوی از بودجه استانی برخوردار بوده‌اند.
یافته‌ها: نتایج حاصل از پژوهش، بیانگر آن است که در50 دستگاه دولتی استان اصفهان به غیر از توان‌مندی در ارزیابی عملکرد، سایر شرایط لازم برای اجرای روش هزینه­یابی بر مبنای فعالیت در بودجه‌بندی عملیاتی از جمله توان‌مندی کارکنان، توان‌مندی فنی، مشروعیت (مشروعیت قانونی، رویه‌ای و سازمانی) و مقبولیت (مقبولیت‌ سیاسی، مدیریتی و همخوانی مشوق‌ها)، مهیا نیست.
نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش حاضر، در دستگاه‌های دولتی استان اصفهان به عنوان استان مورد مطالعه، هنوز عوامل مؤثر لازم برای اجرای هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت در بودجه‌بندی عملیاتی فراهم نیست. این در حالی است که بدون بکارگیری روش‌های نوین هزینه‌یابی در بودجه‌بندی عملیاتی، سخن گفتن از اصلاحات در نظام بودجه‌بندی و تغییر از بودجه برنامه‌ای به عملیاتی کار مشکلی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Feasibility of the Implementation of Activity-Based Costing (ABC) in Operational Budgeting of Government Agencies (A Case Study of Government Agencies of Isfahan Province)

نویسندگان [English]

  • D. Foroghi 1
  • M. Haghighi Parapari 2
  • A. Rasaiian 3
1 Assistant Professor of Accounting, Isfahan University
2 Master of Accounting, Isfahan University
3 Master of Accounting, Mazandaran University
چکیده [English]

Introduction: This research investigated the factors affecting implementation of activity based costing (ABC) in operational budgeting of government agencies in Isfahan province.
Methods: Being an applied, cross-sectional and descriptive research, this study made use of a questionnaire for gathering data. Governmental agencies that used provincial budget in Isfahan province in 1388 comprised the sample of this study.
Results: The results of the study indicate that with the exception of the ability to evaluate performance, the 50 governmental agencies of Isfahan lack other necessary requirements for the implementation of activity-based costing in operational budgeting, such as personnel’s capabilities, technical ability, authority (Legal authority, procedural authority, organizational authority), and acceptance (political acceptance, managerial acceptance, incentive compatibility).
Conclusion: The conclusion drawn from the current study is that governmental agencies of Isfahan province do not possess the necessary factors for implementation of Activity Based Costing in operational budgeting. Given the fact that new methods of operational budgeting, such as ABC are a must, reforms in budgeting and change of program budgeting into operational budgeting will be difficult if not impossible to perform.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Activity-Based Costing (ABC)
  • budget
  • Governmental Agencies
  • Operational Budgeting
اسعدی، محمود؛ ابراهیمی، محسن؛ و جبار باباشاهی (1387). «شناساییموانعاستقراربودجه‌بندی عملیاتیدرگمرکجمهوری اسلامیایران بر اساسمدلشه». دومینکنفرانسبین‌المللی بودجه‌ریزی عملیاتی، تهران: 18 و 19 اردیبهشت‌ماه.

باغومیان، رافیک (1384). «کاربرد هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت در موسسات آموزش عالی». مجله دانش و پژوهش حسابداری، شماره 3، ص‌ص. 24-31 و 72-79.

رجبی، احمد (1382). «طراحی نظام هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت (ABC) برای محاسبه بهای تمام شده خدمات در بیمارستان‌های دولتی (مطالعه مورد بیمارستان فقیهی شیراز)». هفتمین سمینار سراسری حسابداری، بابلسر: آبان‌ماه.

ساروخانی، باقر (1375). (برگرداننده). فرهنگ علوم اجتماعی.چاپ سوم،تهران:انتشارات کیهان.

طاهر‌کردی، محمدرضا (1382). «بکارگیری نظام‌ هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت (ABC) در شرکت نفت فلات قاره در ایران». پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه مازندران.

طلایی‌زواره، سیدحسین )1389(. «استقرار بودجه‌ریزی عملیاتی با استفاده از روش هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت (ABC) در سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش». نوآوری‌های آموزشی، سال نهم، شماره 36، ص‌ص. 150-172.

نمازی، محمد (1378). «بررسی سیستم هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت در حسابداری مدیریت و ملاحظات رفتاری آن». بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، شماره‌های 26 و 27، ص‌ص. 71-106.

نمازی، محمد (1385). «چالش‌ها و فرصت‌های حسابداری مدیریت». ماهنامه حسابدار، شماره 181، اسفند 1385 و فروردین 1386، ص‌ص. 3-12.

نمازی، محمد (1386). «معرفی نسل دوم هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت». ماهنامه حسابدار، شماره 193، اسفند 1386 و فروردین 1387، ص‌ص. 3-16.

هومن، حیدرعلی (1370). استنباط آماری در پژوهش رفتاری. چاپ اول، تهران: چاپخانه دیبا.

یوسفیان، مهرداد (1379). «بررسی شرایط بکارگیری سیستم هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت در شرکت‌های سیمان پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران». پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اداری دانشگاه شهید بهشتی.

Andrews, M. (2004). “Authority, Acceptance, Ability and Performance-Based Budgeting Reforms”. The International Journal of Public Sector Management, Vol. 17, pp. 332-347.

Baird, K. M.; Harrison, G. L.; and R. C. Reeve (2006). “Adoption of Activity Management Practices: a Note on the Extent of Adoption and the Influence of Organizational and Cultural Factors”. Journal of Management Accounting Research, pp. 383-399.

Chongruksut, W. (2004). “The Adoption of Activity-Based Costing in Thailand”. School of Accounting and Finance, Faculty of Business and Law, Victoria University.

Foltin, C. (1999). “State and Local Government Performance: It’s Time to Measure Up!”. The Government Accountants Journal, Vol. 48, No. 1, pp. 6-40.

Innes, J. and F. Mitchell (1997). “The Application of Activity-Based Costing in the United Kingdom’s Largest Financial Institutions”. The Service Industries Journal, Vol. 17, Issue. 1, pp. 190-203.

Krumwiede, K. P. (1998). “The Implementation Stages of Activity-Based Costing and the Impact of Contextual and Organisational Factors”. Journal of Management Accounting Research, Vol. 10, pp. 239-277.

Major, M. and T. Hopper (2008). “Managers Divided: Implementing ABC in a Portuguese Telecom-munications Company”. Journal of Management Accounting Research, No. 16, pp. 205-229.

McGill, R. (2001). “Performance Budgeting”. The International Journal of Public Sector Management, Vol. 14 No. 5, pp. 376-390.

Shah, A. (1998). “Balance, Accountability, and Responsiveness: Lessons about Decentralization”. The World Bank Policy Research Working Paper Series, Paper 2021, World Bank,
Washington, DC.

Shields, M. and S. M. Young (1989). “A Behavioral Model for Implementing Cost Management Systems”. Journal of Cost Management, Winter, pp. 17-27.

Vann, J. M. (2001). Government Uses of Activity-Based Costing. Knowledge Management Solutions, Inc.

Young, R. D. (2003). “Performance Based Budget Systems”. Public Policy and Practice, an Electronic Journal Devoted to Governance and Public Policy in South Carolina, Vol. 2, No. 2, pp. 1-24.