برنامه‌ریزی آرمانی، رویکردی اثربخش در بودجه‌ریزی و تخصیص بهینه منابع مالی (مطالعه موردی: تخصیص بودجه وزارت بهداشت و درمان به استان‌های کشور)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری مدیریت سیستم‌ها، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی دانشگاه شیراز

چکیده

مقدمه: در این مقاله با استفاده از روش برنامه‌ریزی آرمانی و منطق فازی سعی می‌شود تا الگویی برای تخصیص بهینه بودجه وزارت بهداشت به استان‌های کشور ارائه شود.
روش پژوهش: این پژوهش از نوع پژوهش‌های کاربردی است که به شیوه توصیفی و به‌صورت گذشته‌نگر انجام شده است. داده‌های مورد نیاز برای بررسی موضوع پژوهش، از طریق داده‌های رسمی مرکز آمار ایران و وزارت بهداشت جمع‌آوری شده و با استفاده از نرم‌افزارهای تخصصی از جمله Fuzzy Tec و Lingo مورد تحلیل قرار گرفته است. در این مطالعه برای تخصیص بهینه بودجه به استان‌های کشور، ابتدا به‌وسیله شاخص‌سازی، موقعیت هر استان نسبت به سایر استان‌ها تعیین شد. سپس، با توجه به اولویت‌های مورد نظر، الگوی تخصیص بودجه با روش برنامه‌ریزی آرمانی طراحی و بر این اساس بودجه سالانه این وزارت‌خانه به استان‌های کشور تخصیص داده شد.
یافته‌ها: نتایج حاصل از پژوهش، بیان‌گر آن است که تخصیص بودجه بر اساس روش موجود، منجر به توجه نکردن به فعالیت‌ها و عملکرد هر استان می‌شود. اما در روش ارائه شده، در این مقاله، با شناسایی بیش از 268 شاخص در 5 بخش و 45 برنامه، اطلاعات مربوط به قابلیت‌های استان‌های کشور جمع‌آوری و از این حیث کلیه استان‌ها نسبت به یکدیگر مقایسه و رتبه‌بندی شدند.
 نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که روش پیشنهادی ضمن تخصیص بهینه بودجه به استان‌های کشور، در درازمدت منجر به ایجاد عدالت و توازن در بین استان‌ها خواهد شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Goal Programming: An Effective Approach for Budgeting and Optimal Financial Resource Allocation (Case Study: Budget Allocation in Ministry of Health and Medical Education)

نویسنده [English]

  • A. Rajabi
Ph. D. Student in Systems Management, Faculty of Economics, Management, and Social Sciences, Shiraz University
چکیده [English]

Introduction: In this study, “Goal Programming” and “Fuzzy Logic” methods were used to provide an optimal model for budget allocated to provinces by Ministry of Health and Medical Education (MHME).
Method: The current study is a kind of applied and descriptive research. The data required for the examining the topic of this research were taken from the data of the Statistical Center of Iran and the MHME. Data were analyzed by the Fuzzy Tec and Lingo software programs. In this study, for the optimal allocation of financial resources to the provinces of the country, the position of each province in relation to other provinces was determined using indices. Given the priorities, the budget allocation pattern was designed using goal programming method. On this basis, the annual budget of the ministry for different provinces was allocated.
Findings: The results of the study showed that the current method of budget allocation leads to the negligence of the activities and performance of each province. But in the proposed method, with identification of 268 indexes in five sections and 45 programs, the relevant information concerning the capabilities of the provinces were collected, compared and ranked with each other.
Conclusion: The results of this investigation showed that the proposed method of optimal allocation of financial resources to the provinces, in the long run, would bring justice and stability among the provinces of the country.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Budgeting
  • Goal programming
  • Analytical Hierarchies Process
  • Fuzzy Logic
Azar, A. and M. M. Seid Isfahani (1997). “Designing Mathematical Budgeting Model in Governmental Organizations in Iran: A Goal Programming Approach Using  Box Jenkins Time-Series and AHP”. The Quarterly of Human Sciences Modares, Vol. 2, pp. 32-56. [In Persian]

Badri, A. and M. Davis (2001). “A Comprehnsive 0-1 Goal Programming Model for Project Selection”. International Journal of Project Management, Vol. 34, No. 4, pp. 243-252.

Benson, J. and M. J. Asgarpoor (2000). “A Fuzzy Expert System for Evaluation of Demand- Side Management Alternatives”. Electric Machines and Power Systems, Vol. 28, pp. 749-760.

Blake J. and W. Carter (1996). “A Goal Programming Approach to Strategic Resource Allocation in Actue Care Hospital”. Journal of Operational Research, Vol. 76, No. 8, pp. 459-470.

Bolloju, N. (2005). “Formulation of Qualitative Models Using Fuzzy Logic”. Dessicion Support System, Vol. 25, pp. 275-298.

Charns, A. and R. Cooper (1961). Management Models and Industrial Application of Linear Programming. New York: John Wiely and Sons.

Dantzig, G. (1960). “On Integer and Partial Linear Programming Problems”. Journal of Econometric Society, Vol. 28, No. 1, pp. 30-44.

Davis, W. and J. Talvage (1997). “Three Level Models for Hierarchicial Coordination”. Omega, No. 5, pp. 709-720.

Galan, D.; Jimenez, C.; Barriga, A.; and S. Solano (1995). “VHDL Package for Description of Fuzzy Logic Controllers”. European Design Automaton Conference, pp. 528-533.

Greenberg, R. and T. Nunamaker (1994). “Integrating Analytic Hierarchy Process (AHP) into the Multi Objective Budgeting Models of Public Sector Organizations”. Socio-Economic Planning Sciences, Vol. 28, No. 3, pp.197-206.

Habeeb, Y. A. (1991). “Adapting Multi Criteria Planning to the Negerian Economy”. Journal of Operational Research, Vol. 42, No. 10, pp. 885-888.

Makkyian, S. N.; Naser Sadrabadi, A.; and A. Sarlak (2011). “The determination of the optimum model for allocation of bank facility using Fuzzy Logic and taking into account the risking circumstances (case study: grant facility of Agricultural bank, Tehran”. The Journal of Economic Policy, Vol. 2, No. 4, pp.
57-80. [In Persian]

Najjarzadeh, A. and H. Rahimi (2005). “The Model of Optimum Allocation of Financial Resources of the Educational Department in Gilan Province to Other Cities Using Goal Programming Method”. The Economic Research Quarterly, No. 16, pp. 12-23. [In Persian]

Namazi, M. and K. Kamali (2001).  “The model of development budget allocation to the cities of Fars province using Goal program method”. The MA thesis, Shiraz University. [In Persian]

Rajabi, A. (2006).  “The Integration of Goal Programming Method, Fuzzy Logic, and Analytic Hierarchy Process for Optimum Allocation Of Financial Resources and Budgeting of Health Ministry to the Provinces of the Country”. Ministry of Health and Medical Education. [In Persian]

Romero R. and L. S. Rehman (2011). “Using AHP for Resource Allocation Problems”. European Journal of Operational Research, Vol. 80, Issue. 2, pp. 410-417.

Tingley, K. and L. Judith (1984). “A Goal Programming Example in Public Health Resource Allocation”. Management Science, No. 4, pp. 251-263.